Een nieuwe kamer om deze zomer in te gaan richten ...

Tijdens mijn verschillende bezoekjes aan verschillende oude ambachten musea krijg je voldoende inspiratie om aan de slag te gaan met 't Old Ambachtshuus.

De afgelopen maanden heb ik mijn foto's op de computer uitgezocht en ik merkte dat het toch wel weer begon te kriebelen om een ambacht uit te gaan werken.

Nu kan dit ook weer goed samen gaan met het nieuwe idee voor het Zomerproject. Dit project draai ik tijdens de zomermaanden via mijn andere blog voor deelnemers, welke met een soort gelijk project ook een aantal weken willen knutselen. 

Ik was al eerder met een thema (ook een oud ambacht) in gedachten bezig geweest, maar dit wordt op dit moment toch lastig om uit te werken, want ik merkte dat ik toch te weinig foto's en literatuur over dit onderwerp kon vinden om er goed mee aan de slag te kunnen gaan....Evt, in een volgende project dan maar... Eerst nog maar een keer naar het Openlucht Museum in Arnhem gaan...

Ik had de hoop al een beetje opgegeven om dit jaar weer met een leuk idee te kunnen komen, maar gisteren had ik ineens inspiratie... Gelijk voor dit ambacht een kamer opgemeten en met hetgeen ik in gedachten heb, kan ik uit de voeten. Het onderwerp begint al een beetje in mijn hoofd te leven en te borrelen....

Maar ik begin met een huisje bouwen. Deze is nodig voor het project  t.a.v. de presentatie voor de foto's van het bijbehorende boekje met workshopbeschrijvingen. De deelnemers kunnen dan aan de hand van werkbeschrijvingen aan de slag met het vervaardigen van de inhoud, meubels en losse voorwerpen. Aan de kamer in 't Old Ambachtshuus hoef ik niet veel te veranderen. De kurkenvloer, behang, balken op het plafond en de ramen achter in kunnen blijven zitten. Dus ik kan dan net als vorig jaar de onderdelen van het huisje één op één overzetten in deze kamer.

Tot gauw! 

Kaasbereiding in de boerderij (5)

De verschillende onderdelen van het kaasbereidingsproces zijn in de middelste kamer geplaatst! 

Ik wil nog wat kaasdozen - ook wel kaasvaatjes genoemd - toevoegen onder de pekelbak. Ik wil hier ook verschillende vormen voor gebruiken. 

Zelfs met de toevoeging van de Stoot karn voor het boter maken is de ruimte nog niet helemaal gevuld, dus ik wil nog kijken om de ambacht van het boter maken nog verder uit te breiden of er misschien een poelier achtige setting bij te maken, incl. een weegschaal om de eieren te sorteren. 

Ik denk nog even na!

Kaasbereiding op de boerderij (deel 4)

In een van mijn vorige blogs schreef ik dat ik nog zou kijken hoe het melkrek in 't Old Ambachthuus geplaatst zou kunnen worden. Maar omdat het huis ingericht wordt met alleen maar binnen tafereeltjes heb ik ervoor gekozen om alleen een melkbus in het tafereel neer te zetten.

Het rek blijft op het erf staan, welke een andere plek in mijn atelier gekregen heeft.

De verschillende atrributen die gemaakt zijn in het Zomerproject vinden nu een plekje in de "Kaas kamer". Laten we het kaasbereidingsproces nog even verder doorlopen.

In het vorige blog schreef ik over de melk die naar de boer gebracht werd.

De melk wordt gekeurd en bacterie vrij gemaakt. Dan wordt er zuursel en stremsel toegevoegd en overgegoten in grote draineerbakken. Hier gaat een rustperiode in waarbij de melk  zich gaat scheiden in wrongel en wei. De wrongel moet na dit proces gesneden worden, zodat er een mooie egale kaas van gemaakt kan worden. De wei wordt afgetapt. Dit is een bijproduct en wordt niet gebruikt bij het kaas maken. 

Als de wrongel uit de drainagebak in de kaasdoeken is gedaan, wordt vervolgens het pakketje in een Kaasdoos gelegd en afgesloten met een deksel. Deze zijn er in verschillende vormen. Klein, groot, hoog en laag, afhankelijk wat voor kaas je zou willen maken. In het project worden 2 dezelfde kaasdozen gemaakt.

Wil de kaasboer naast gewone kaas ook komijnekaas of andere kaassoorten gebruiken, dan worden in deze fase, voor de wrongel de kaasdoos in gaat, de kruiden toegevoegd en goed gemengd met de wrongel.

Als de wrongel in de kaasdoos zit, wordt de doos gesloten en onder de pers gezet. De pers perst de wrongel bij elkaar, maar perst ook het laatste vocht er nog uit. Het gewicht wat aan de pers gehangen wordt is meestal 2x het gewicht van de kaas die in de doos zit. Het geheel moet ongeveer 3½ - 4 uur onder de pers blijven staan.

De kaaspers is dus een belangrijk element in de kaasbereiding. In oude kaasmakerijen zie je verschillende kaaspersen voorbij komen. Ik heb voor deze gekozen omdat het om de meest handzame pers was die ook in het tafereel ingebouwd kon worden. 

Als de kaas gedurende 3½-4 uur onder de pers gelegen heeft kan de kaas uit de doos gehaald worden. De kaas moet dan nog 8-10 uur rusten. Dan volgt de volgende stap, dit is het pekelbad. In het pekelbad wordt zout toegevoegd om de kaas nog een extra smaak te kunnen geven. De kaas ligt gemiddeld 8-10 uur in het pekelbad. Halverwege wordt de kaas even gekeerd.

Als de kazen uit het pekel-bad komen dan worden ze voorzien van een luchtdoorlatend coatinglaagje. Hierdoor zullen er minder snel bacteriën op de korst gaan vormen. En dan gaan ze op de plank. Afhankelijk van wat voor soort kaas je wilt hebben blijven ze kort of lang liggen. Daarbij is het belangrijk om elke dag de kaas een keer te draaien.

Ligt je kaas 2 weken op de plank dan heb je jonge kaas. Een oude kaas ligt gemiddeld 12 weken. 

Openluchtmuseum Ooltmarsum

Tijdens onze vakantie in Twente hebben we tijdens één van onze fietstochten ook een bezoek gebracht aan het openluchtmuseum in Ooltmarsum

Inmiddels heb ik al verschillende musea bezocht waar oude ambachten te zien zijn, maar het is altijd leuk om weer nieuwe inspiratie op te doen.

Hieronder een aantal foto's van een inrichting van een arbeidershuisje!

Karnen

Naast de verschillende onderdelen voor het maken van kaas wil ik ook een karn toevoegen. Wat is een karn en waar gebruik je deze voor....

Karnen is het proces waarbij verzuurde room in beweging wordt gebracht, 

waardoor er luchtbellen in de room komen. 

Die luchtbellen doen de vetmembraampjes in de room breken. 

De vetdeeltjes klontereen samen en scheiden zich af van de karnemelk. 

Uit het vet wordt boter bereidt. 

Vroeger werd dit met de hand gedaan door de room urenlang 

met de hand te stampen in een stootkarn.

Later kwam de karnton of boterton in gebruik: een horizontaal gemonteerde houten ton die met een zwangel kon worden rondgedraaid. De ton werd (max) voor 2/3 gevuld met melk. Door het draaien maakt de melk een vallende beweging in de ton, waardoor de room komt bovendrijven.

De boter wordt uit de container verwijderd en opgeslagen. De overgebleve zure vloeistof wordt gedronken als karnemelk.

Tegenwoordig wordt de karnemelk gemaakt in de zuivelfabriek en is het geen bij-product meer van de boterbereiding.

 

Kaasmuseum

Nogal onverwachts heb ik gisteren een bezoekje gebracht aan het Kaasmuseum in Volendam.

Heel leuk om alle benodigde attributen te herkennen. Bij het ontwerpen van het Zomerproject 2020 heb ik veel literatuurstudie gedaan omtrent de ouderwetse manier van kaasbereiding. Zo leuk dat mijn miniatuurversie zo'n goed vergelijk heeft met de oude attributen in het Kaasmuseum.

~~~~~~~~~~~~~~~~~

De melk

~~~~~~~~~~~~~~~~~

Drainage - of scheidingsbak

~~~~~~~~~~~~~~~~~

Kaasdozen

~~~~~~~~~~~~~~~~~

Kaaspers

~~~~~~~~~~~~~~~~~

Pekelbad

~~~~~~~~~~~~~~~~~

Rijprek

~~~~~~~~~~~~~~~~~